Gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes. Dat is doel 5 van de 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen, ofwel de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Gender(on)gelijkheid is één van de thema’s tijdens de Afrikaweek. Op deze pagina kom je meer aan de weet over SDG 5, gender en gender(on)gelijkheid.

Wat is ‘gender’?

Gender(on)gelijkheid en SDG 5

Video’s over gender, gender(on)gelijkheid en SDG 5

Wat is ‘gender’?

Met de term gender worden de sociale, culturele, gedrags- en identiteitsaspecten van sekse aangeduid. Gender gaat niet over de biologische kenmerken van vrouwen en mannen, maar betreft culturele denkbeelden over wat het inhoudt om vrouw en man te zijn; wereldwijd maken alle samenlevingen onderscheid tussen vrouwen en mannen, en daarbij horen normen en (gedrags)regels. Wat vrouwelijk en wat mannelijk wordt gevonden, verschilt van samenleving tot samenleving. Tegelijkertijd overstijgen bepaalde denkbeelden over vrouwelijkheid en de rollen van vrouwen allerlei samenlevingen, en zijn wereldwijd in veel samenlevingen de kansen en rechten van meisjes en vrouwen niet gelijk aan die van jongens en mannen.

Als het over gender gaat dan gaat het vaak maar over twee genders: vrouwelijk en mannelijk. Daarmee worden andere genderidentiteiten over het hoofd gezien. In sommige samenlevingen bestaan (eeuwenoude) andere genders, bijvoorbeeld Hijras in India en Muxe in Mexico. En, meer recent, worden we ons er steeds meer van bewust dat er veel meer genderidentiteiten mogelijk zijn.

Gender(on)gelijkheid en SDG 5

Om genderongelijkheid aan te pakken zijn structurele veranderingen nodig. Zo moeten gendergerelateerde stereotypen en oneerlijke sociale normen worden bestreden en is er in veel landen nieuwe wetgeving nodig die bijdraagt aan gelijke kansen en rechten voor vrouwen. Gendergelijkheid wordt niet alleen bepleit vanuit het oogpunt van mensenrechten. Ook vanuit een economische invalshoek wordt het belang van gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen benadrukt: voor sterke economieën en het bestrijden van armoede moet ieders potentieel worden ingezet. En dat is onhaalbaar als de helft van de bevolking niet volledig meetelt.

Wat zegt SDG 5 over het aanpakken van genderongelijkheid? Op de website van het Regionaal Informatiecentrum van de VN staat een korte uiteenzetting van SDG 5 in het Nederlands. Uitgebreide informatie vind je op de officiële (Engelstalige) website van de VN.

Video’s over gender, gender(on)gelijkheid en SDG 5

Hieronder vind je een selectie video’s en artikelen over gender,
gender(on)gelijkheid en SDG 5. Sommige ervan gaan over landen in Afrika, andere zijn meer algemeen, en weer andere gaan over Europa en Nederland.  

Stichting Vrienden van Boukombé maakte deze korte documentaire over vrouwgroep Tikonna (‘Samen zijn we sterker’) uit Benin. De documentaire was te zien op een thema-avond over gender(on)gelijkheid en vrouwenemancipatie op het platteland van Benin en Nederland, tijdens de Afrikaweek. Vrienden van Boukombé ondersteunt deze vrouwengroep.
Een video van UN Women
over gendergelijkheid en de SDG’s (in het Engels):

Michael Kimmel is socioloog en wereldwijd een van de belangrijkste onderzoekers over mannen en mannelijkheid. In deze TED-lezing legt hij uit waarom gendergelijkheid goed is voor iedereen – ook voor mannen. Liever Nederlands ondertiteld kijken?
“Een gelukkige, Afrikaanse feministe, die mannen niet haat en van lipgloss houdt…”. Chimamanda Ngozi Adichie, schrijfster van Nigeriaanse afkomst, vertelt in deze TED-lezing waarom iedereen feminist zou moeten zijn. Kijk je liever Nederlands ondertiteld?
Opbrengsten van Afrikaanse boerinnen zijn lager zijn dan die van Afrikaanse boeren. Hoe komt dat? En wat moet er gebeuren om het te veranderen? Een video van de Wereldbank (in het Engels).
Metropolis (VPRO) ging op onderzoek uit naar verhalen over mensen die proberen te ontsnappen aan de klassieke genderstereotypen: de rollen omgedraaid. Hieronder een van die video’s. Meer over het ontsnappen uit man/vrouw-hokjes op Metropolis draait de rollen om.  
De documentaire Ouaga Girls portretteert een groepje jonge vrouwen in Burkina Faso die een opleiding volgen tot automonteur. Iets dat voor hun omgeving niet vanzelfsprekend is. Dit is de trailer. De hele documentaire kan je bekijken op de website van IDFA.
KNOW SHIT over de ongelijkheid tussen man en vrouw in Nederland. Is die ongelijkheid er? Is er ook ongelijkheid tussen jongens en meisjes? En is er een oplossing? Hoe staat het met gendergelijkheid in de EU? Hierover gaat deze video met resultaten uit 2017 van het Europees Instituut voor Gendergelijkheid. Asha ten Broeke schrijft over gender, seksualiteit, feminisme en seksisme (en meer). Zij schreef onder meer het boek Het idee man/vrouw. Ook beheert ze een online museum voor huis-, tuin- en keukenseksisme. Klik op de afbeelding hieronder om het Mysterie van de verdwenen man-vrouwverschillen te lezen, een artikel dat zij voor het tijdschrift Kijk schreef.  

Meer kijken over gender?

Kijk bijvoorbeeld naar Guerilla grannies, over drie Mozambikaanse vrouwen die terugkijken op hun leven als vrijheidsstrijders en voorvechters voor vrouwenrechten; Onder vrouwen, over vrouweninitiatie in een Zambiaans dorp; Sexy money, over twee vrouwen die in Nigeria hun leven weer proberen op te bouwen na hun terugkeer uit Europa waar zij werden vernederd en uitgebuit in de seksindustrie; of Man made, een documentaire over maatschappelijke ideeën over mannelijkheid en gendergelijkheid.